Kto projektuje lub montuje instalację oddymiania albo wymienia w niej napęd, ma do czynienia z kilkoma przepisami: krajowym prawem budowlanym, normą wyrobu DIN EN 12101-2 i normą projektową DIN 18232-2. Ten przegląd pokazuje, co reguluje każdy z nich i co to oznacza dla napędów okiennych.
W skrócie: Prawo budowlane określa, czy I gdzie potrzebne jest oddymianie. DIN EN 12101-2 reguluje urządzenie do grawitacyjnego odprowadzania dymu i ciepła jako badany wyrób z oznakowaniem CE – okno, okucia i napęd razem. DIN 18232-2 reguluje wymiarowanie, napływ powietrza, montaż i konserwację instalacji. Konserwację wykonuje zwykle co najmniej raz w roku wyspecjalizowana firma.
Jakie normy i przepisy obowiązują dla oddymiania?
| Przepis | Co reguluje | Znaczenie dla napędów okiennych |
|---|---|---|
| Krajowe prawo budowlane (np. § 35 HBauO w Hamburgu) | Czy i gdzie potrzebne jest oddymianie, np. w klatce schodowej; wielkość otworu i miejsca obsługi | Określa, jaka powierzchnia ma się otwierać i skąd |
| Przepisy dla obiektów specjalnych i koncepcja ochrony przeciwpożarowej | Wymagania dla hal, obiektów handlowych, miejsc zgromadzeń i innych obiektów specjalnych | Określają, czy trzeba zaprojektować instalację według DIN 18232 |
| DIN EN 12101-2 | Norma wyrobu dla urządzeń do grawitacyjnego odprowadzania dymu i ciepła: badania, klasyfikacja, oznakowanie CE | Napęd jest częścią badanego urządzenia |
| DIN 18232-2 | Wymiarowanie, wymagania i montaż grawitacyjnych instalacji oddymiających, napływ powietrza, oznakowanie, konserwacja | Otwory napływowe muszą się pewnie otwierać; konserwacja co najmniej raz w roku |
| DIN EN 12101-10 | Zasilanie systemów kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła | W razie pożaru napędy zasila centrala oddymiania z zasilaniem awaryjnym (akumulator) |
DIN EN 12101-2: urządzenie oddymiające jako badana całość
Od 1 września 2006 r. urządzenia do grawitacyjnego odprowadzania dymu i ciepła muszą być badane według DIN EN 12101-2 i mieć oznakowanie CE. Wymagania dotyczą całego urządzenia, a nie pojedynczych elementów. W skład NRWG wchodzą okno lub świetlik, okucia i napęd. Dla konstrukcji indywidualnych bez badań przydatność można wykazać zgodą w indywidualnym przypadku najwyższego organu nadzoru budowlanego kraju związkowego.
W praktyce oznacza to: sam napęd okienny nie jest urządzeniem oddymiającym. Staje się nim dopiero w badanym zestawie z oknem. Różnicę wyjaśniamy szczegółowo w poradniku RWA vs. NRWG.
Klasy według DIN EN 12101-2
| Klasa | Znaczenie | Przykłady | Co musi zapewnić napęd |
|---|---|---|---|
| Re | Niezawodność: liczba cykli otwarcia do pozycji przeciwpożarowej | Re 50, Re 1000 | Niezawodnie otwierać przez długi czas, także po wielu cyklach wentylacji |
| SL | Obciążenie śniegiem, przy którym urządzenie nadal się otwiera | SL 250, SL 500, SL 1000 (N/m²) | Wystarczająca siła, by otworzyć skrzydło pod śniegiem |
| WL | Obciążenie wiatrem, które wytrzymuje zamknięte urządzenie | WL 1500, WL 3000 (N/m²) | Pewnie utrzymać skrzydło zamknięte |
| T | Najniższa temperatura otoczenia, przy której urządzenie nadal się otwiera | T(00), T(-05), T(-15), T(-25) | Działać także przy mrozie |
| B | Odporność na temperaturę: urządzenie otwiera się i pozostaje otwarte | B300, B600 | Otworzyć się i pozostać otwarte w temperaturze pożaru |
Wymagane klasy podaje koncepcja ochrony przeciwpożarowej lub specyfikacja przetargowa. Klasy urządzenia podaje deklaracja właściwości użytkowych producenta.
DIN 18232-2: wymiarowanie, napływ powietrza i montaż
DIN 18232-2 określa, jak duże muszą być powierzchnie oddymiania i jak montuje się instalację. Decydująca jest czynna powierzchnia aerodynamiczna (Aw), a nie tylko otwór geometryczny. Najważniejsze punkty w praktyce:
- Napływ powietrza: Bez wystarczającego napływu powietrza dym nie uchodzi. Otwory napływowe muszą być odpowiednio zwymiarowane i pewnie otwierać się w razie pożaru – często za pomocą napędów okiennych w fasadzie.
- Oznakowanie: Otwory napływowe oznacza się tabliczką „RWA-Zuluftöffnung – Bitte freihalten” (otwór napływowy – nie zastawiać), punkty wyzwalania tabliczką „Rauchabzug” (oddymianie).
- Strefy dymowe: Duże pomieszczenia dzieli się zwykle kurtynami dymowymi na strefy o powierzchni najwyżej 1600 m².
- Otwory w ścianach: Przy oddymianiu przez ścianę zewnętrzną potrzebne jest sterowanie zależne od kierunku wiatru.
Prawo budowlane: oddymianie klatki schodowej
Dla klatek schodowych na drogach ewakuacyjnych obowiązuje krajowe prawo budowlane. W Hamburgu § 35 ust. 8 HBauO wymaga albo otwieranych okien o wolnym przekroju co najmniej 0,50 m² na każdej kondygnacji nadziemnej, albo otworu w najwyższym miejscu o wolnym przekroju co najmniej 1 m². Otwór ten musi być obsługiwany z parteru i z najwyższego spocznika. W klasie budynku 5 otwór w najwyższym miejscu jest obowiązkowy dodatkowo do okien. Inne kraje związkowe mają podobne, ale nie zawsze identyczne przepisy. Więcej w poradniku Oddymianie klatki schodowej.
Zasilanie i sterowanie
W razie pożaru napędy muszą otworzyć się także przy zaniku zasilania. Zapewnia to centrala oddymiania z zasilaniem awaryjnym według DIN EN 12101-10, do której podłącza się czujki dymu, ręczne przyciski oddymiania i napędy 24 V. Ważne: sterownik wentylacji nie zastępuje centrali oddymiania. Vent Systems dostarcza sterowniki wentylacji, takie jak VS-C24-7A, ale nie centrale oddymiania.
Konserwacja: jak często i przez kogo?
Według DIN 18232-2 grawitacyjną instalację oddymiającą konserwuje się zwykle raz w roku zgodnie z zaleceniami producenta i wyłącznie przez firmę wykwalifikowaną dla danej instalacji. Części zamienne muszą być oryginalne lub dopuszczone. Stowarzyszenie branżowe BHE zaleca ponadto comiesięczną kontrolę wzrokową przez użytkownika. W obiektach specjalnych krajowe rozporządzenia mogą dodatkowo wymagać kontroli przez rzeczoznawców. Szczegóły w poradniku Konserwacja i przeglądy systemów oddymiania.
Co to oznacza dla Twojego napędu okiennego?
- Tylko wentylacja: Do wentylacji komfortowej bez funkcji przeciwpożarowej napęd można dobrać dowolnie według siły, skoku i napięcia.
- RWA: Napęd musi należeć do badanego urządzenia oddymiającego lub mieć dopuszczenie dla danego obiektu. Uzgodnij wybór z projektantem, producentem okien lub instalatorem.
- Wymiana w istniejącej instalacji: Przed wymianą ustal z instalatorem lub rzeczoznawcą, czy nowy napęd jest dopuszczony. Dostarczamy wszystkie dane techniczne.
- Projektowanie i przetargi: Dla naszych Napędy łańcuchowe i innych napędów udostępniamy Teksty przetargowe .
Najczęściej zadawane pytania
Czy każde okno oddymiające wymaga oznakowania CE?
Urządzenie do grawitacyjnego odprowadzania dymu i ciepła według DIN EN 12101-2 ma oznakowanie CE producenta. Gdy brak badań, np. przy fasadzie indywidualnej, potrzebny jest dowód dla danego obiektu, np. zgoda w indywidualnym przypadku.
Czy mogę sam wymienić napęd w instalacji oddymiania?
Prace przy instalacji oddymiania należą do wyspecjalizowanej firmy. Ponieważ napęd jest częścią badanego urządzenia, przed wymianą trzeba ustalić, czy nowy napęd pasuje i jest dopuszczony.
Czy DIN EN 12101-2 dotyczy także oddymiania klatek schodowych?
Zależy to od kraju związkowego i budynku. W Hamburgu klatki schodowe bez otwieranych okien w klasach budynku 4 i 5 wymagają urządzenia oddymiającego o powierzchni co najmniej 1 m² w najwyższym miejscu. W razie wątpliwości ustal wymagania z projektantem ochrony przeciwpożarowej lub nadzorem budowlanym.
Jak często trzeba konserwować instalację RWA?
Zwykle co najmniej raz w roku przez wykwalifikowaną firmę, z protokołem kontroli. Do tego regularna kontrola wzrokowa przez użytkownika.
Czy Vent Systems dostarcza centrale oddymiania?
Nie. Dostarczamy napędy okienne 24 V i 230 V, sterowniki wentylacji, czujniki i akcesoria. Centralę oddymiania dostarcza instalator systemu.
Planujesz instalację lub szukasz zamiennika napędu? Prześlij nam dane przez Zapytanie projektowe lub Formularz kontaktowy. Doradzimy w doborze i wyślemy z magazynu w Hamburgu.
Uwaga: ten przegląd nie zastępuje projektu specjalistycznego. Decydujące są obowiązujące prawo budowlane, koncepcja ochrony przeciwpożarowej i aktualne wersje norm.